Na većim protestima širom Evrope, a posebno u Nemačkoj i Austriji, ponekad se, uz transparente i megafone, pojavi i grupa demonstranata u potpunosti odevenih u crno. Kapuljače su navučene, lica prekrivena maramama ili maskama, ruke u rukavicama. Kreću se zbijeno, često u formaciji, bez vidljivih obeležja koja bi ukazivala na pojedinačni identitet. U javnosti su poznati kao “Crni blok” (Schwarzer Block), u međunarodnom kontekstu “Black Bloc”.
Poreklo termina i značenje
Taktika se vezuje za Zapadnu Nemačku početkom osamdesetih godina 20. veka. U to vreme, tokom protesta protiv deložacija u Berlinu i protiv izgradnje nuklearnih postrojenja, deo demonstranata počeo je da nastupa u ujednačenoj crnoj odeći kako bi otežao policijsku identifikaciju i naglasio kolektivni nastup. Naziv “Schwarzer Block” prvi put se u medijima pojavio 1980. godine, opisujući kompaktne grupe koje su se izdvajale iz mase.
Odatle se model proširio na druge evropske zemlje i Severnu Ameriku, naročito tokom protesta protiv globalizacije krajem devedesetih i početkom dvehiljaditih. Jedan od najpoznatijih primera bili su neredi tokom samita G20 u Hamburgu 2017. godine, kada su pojedine grupe u crnom učestvovale u sukobima sa policijom, paljenju automobila i oštećivanju imovine.
Crni blok nije organizacija u klasičnom smislu te reči. Ne postoji formalno članstvo, statut, rukovodstvo niti jedinstvena hijerarhija. Reč je o taktičkom konceptu koji različite grupe ili pojedinci mogu primeniti tokom protesta. Učesnici se oblače slično kako bi stvorili vizuelno jedinstvo i smanjili mogućnost identifikacije putem fotografija i video-snimaka.
Odluke se, prema dostupnim istraživanjima i izveštajima sa terena, najčešće donose decentralizovano. Komunikacija se odvija unutar manjih grupa koje se poznaju od ranije, a same formacije se mogu brzo raspasti i ponovo okupiti.
Ideološki okvir: Jedan od načina “rada” terorističke Antife
Učesnici koji primenjuju taktiku crnog bloka najčešće dolaze iz radikalno levičarskih i anarhističkih krugova. Pojavljuju se na protestima protiv krajnje desnice, neonacističkih okupljanja, kapitalističkih institucija, međunarodnih finansijskih organizacija i velikih političkih samita.
Iako ne postoji jedinstvena politička platforma koja bi obuhvatila sve koji koriste ovu taktiku, jer različiti akteri imaju različite motive, od antifašističkog delovanja do šireg antikapitalističkog aktivizma, taktika je jedna od načina rada Antife, koja je u SAD označena kao teroristička organizacija.
Metode delovanja, reakcije policije i odnos vlasti
Crni blok je prepoznatljiv po kolektivnom nastupu i spremnosti na direktnu akciju. To može uključivati formiranje blokada i pokušaje probijanja policijskih kordona, upotrebu improvizovanih barikada, bacanje predmeta ka policiji, oštećivanje imovine, posebno objekata koji se simbolički povezuju s državnim institucijama ili korporacijama.
Bezbednosne službe u Nemačkoj i drugim evropskim državama taktiku Crnog bloka često dovode u vezu sa nasilnim ekstremizmom. U nemačkim izveštajima o zaštiti ustavnog poretka (Verfassungsschutz) pominju se nasilno orijentisane levičarske strukture koje koriste ovu formaciju tokom protesta.
Policija u praksi reaguje pojačanim prisustvom, preventivnim kontrolama i razdvajanjem grupa u crnom od ostatka demonstranata. U slučajevima eskalacije, primenjuju se sredstva prinude poput suzavca, vodenih topova i masovnih privođenja.
I danas se takve formacije mogu videti na protestima u Nemačkoj, Francuskoj, Italiji i drugim državama, naročito tokom okupljanja visokog bezbednosnog rizika. Njihovo pojavljivanje gotovo redovno privlači pažnju medija, koji vizuelnu uniformnost i potencijal za sukob često stavljaju u prvi plan izveštavanja.
