Nemački model srednjih preduzeća, poznat kao “Mittelstand“, na početku 2026. godine sve otvorenije govori o problemu koji se godinama taložio, a posle energetske krize postao presudan: troškovima struje i gasa. U DIHK Energiewende-Barometeru 2025 navodi se da su cene energije i dalje negativan faktor lokacije, a da oko polovine firmi prijavljuje nova poskupljenja struje i toplote (gas, daljinsko grejanje, lož-ulje) u prethodnih 12 meseci.
U istoj temi, DIHK u dodatnoj analizi navodi da su posebno ugrožene grane u kojima se visoka izloženost (direktnim i indirektnim) energetskim troškovima preklapa sa jakom međunarodnom konkurencijom, među kojima se eksplicitno pominju energetski intenzivna osnovna industrija i hemija, ali i delovi prerađivačkog sektora.
Iako su spot cene na berzama niže nego na vrhuncu 2022, poređenja sa SAD i Azijom ostaju tema jer nemačka industrija i dalje posluje u drugačijem troškovnom okruženju.
U tom kontekstu se u javnim debatama često citiraju međunarodni pregledi industrijskih cena energije, poput studije o međunarodnom poređenju industrijskih cena struje i gasa, gde se za gas navodi da nemačka industrija u 2024. ima jedno od najviših cenovnih nivoa u poređenju sa ključnim vanevropskim konkurentima.
Gubitak konkurentnosti i selidba kapitala
Da pritisak više nije teorijski pokazuje i sve veći broj firmi koje razmatraju rezove u proizvodnji ili premeštanje pogona. Reuters je, pozivajući se na DIHK anketu među 3.300 firmi, objavio da je 37 odsto preduzeća iz uzorka razmatralo smanjenje proizvodnje ili preseljenje u inostranstvo, dok je u energetski intenzivnim sektorima taj udeo bio još viši.
Sličan zaključak na regionalnom nivou iznela je i jedna IHK anketa, u kojoj se navodi da je značajan deo industrije već premeštao kapacitete ili planirao premeštanje.
U hemiji i osnovnim industrijama, pritisak troškova se spaja sa slabijom potražnjom i investicionim oprezom. VCI u svojim izveštajima redovno obrađuje stanje konkurentnosti i energetsku izloženost sektora, dok Reuters prenosi ocenu VCI da se oporavak u nemačkoj hemijskoj industriji ne očekuje brzo, uz navođenje faktora kao što su visoki troškovi i slabija tražnja.
Pad inovacija i tehnološki zaostatak
Dugoročni problem visokih inputa je to što firmama ostavlja manje prostora za ulaganja u modernizaciju, digitalizaciju i razvoj. U mašinstvu i izvozno orijentisanim srednjim kompanijama to se vidi kroz dug period slabe narudžbine.
VDMA u svojim konjunkturnim pregledima beleži da se sektor suočava sa slabom tražnjom i podutilizacijom, dok u izveštajima o narudžbinama navodi mesečne padove i slabije rezultate u odnosu na prethodnu godinu.
U javnim nastupima, VDMA upozorava da se izvozna industrija ne može “jednostavno” preseliti preko noći, ali da pritisak lokacijskih troškova i konkurencije sve više gura firme ka preispitivanju investicija.
Šta kaže zvanični nadzor ekonomije
U širem makro okviru, nemačka centralna banka u svojim mesečnim pregledima komentariše kretanja privrede i industrije. U medijskom sažetku novembarskog izdanja Bundesbank se navodi da industrija “zbog slabe konkurentske pozicije” samo ograničeno koristi globalni rast, uz ocenu o stabilizaciji industrije i izvoza.
